Category Articles

ZOMI KHANGNO LEH TANSANG PILSINNA

Tg Nang Sian Thawn

Pilsinna pen zawnna do na ding; cidamna leh nopsakna lapsang na ding; khantoh na ding leh vaipuak zo gammi khansak nadingin a muibun pen Pilsinna hi (UNESCO, 2015). Zawnna khiap nading, cidamna, numei-pasal liangko kikimna; lemna; leh kipkho nadingin khauhtak a a tawsawn pen Pilsinna hi (World- Bank, 2015). Tua ban-ah; Tansang Pilsinna (Higher Education) in sumlut khang sakin makaite khuamusak (enlightening) hi (Hyden, et al., 2003). Research tampi tak in a kibangin a muhkhiat khat pen sangkah sau- vei semsem, mimal sum lut sang semsem cih hi (Hanushek and Soessmann, 2007).

Read MoreZOMI KHANGNO LEH TANSANG PILSINNA

SIMLEIMI KHEN THUM ( 3 types of humanity )

By Rev. Dr. Pau Khan En

Minam, pau le ham, biakna, mel leh sa, mun leh gam, ahau azawng, apil ahai, cihbang in paak bang a, a meel hoih, kibatlohna, (coloful diversties) leh kilamdanna pak atuam tuam tawh a kizeem simlei mihing te - i hihi. Minam leh paulehaam, mellehsa cihbang suahken akikheltheilo kilam danna a om mah bang in, biakna, teenna giahna mun, cih bangin a kikhel thei kilamdan na zong tampi mah nana om hi. Tua hi- a, hih i kibatlohna leh kilamdanna pen asia hi zenzen lo- in paak bang a hoih Pasian hong bawl meelhoih kilamdanna ahihi.

Read MoreSIMLEIMI KHEN THUM ( 3 types of humanity )

THANUAMTE IN A DEIH NGAH HI

Rev. Nang Lyan Kap, Advisor, ZYA-Tedim

1. PASIAN in ama nasemte zangin kumpi leh uliante kipsak hi. Siampi Samuel in SAUL leh David kumpi a suah nadingun sathau nilh hi (1Samuel 10:1; 16:13). Siampi Zadok in Solomon sathau nilh hi (Kumpi-te Masa 1:39). Pasian nasemte tawh khut kilenin Kumpi asemte khempeuh lawhcingin a mipite cithei uh a a gam uh zong khangto in kizahtaak mahmah hi. Tuni dong USA kiteelna zo a President a sem dingte pen Pasian' nasemte'n Lai Siangtho tawh kiciamsak ngiatngiat lai uh hi. (Hih munah Pasian' nasemte'n guptuam paihtuam i neih het loh ding thupi mahmah hi.

Read MoreTHANUAMTE IN A DEIH NGAH HI

PIANGTHAKTE LEH GAMMI HOIH

Rev. Dr. Thuam Khan Thang

Advisor, ZYA-Tedim

(3 mins read)

1. LAI SIANGTHO HILHNA

Piangthak cih kammal pen 1970 khit i gam ah a kizang mahmah kammal ahi hi. Ih gam Kha khanlawhna hangin Piangthak, Pianglui ci-in kamzat hong kizang hi. Piangthak cih in Tapidaw cih kammal thak ahi hi. Jesu Khris Honpa leh Gumpa a sanna tawh tapidaw/piangthak upna kipan ahi hi. A umte, Pasian tapa tanu za ngah ci hi.

Read MorePIANGTHAKTE LEH GAMMI HOIH

CHIN STATE A MI TAM PENTE KOI AH?

Rev. Thang Van Lian

A beisa 2010 – 2015 kikal gambup leh Chin State kumpi pen USDP + Galkap hi a, tua lai ah Tedim – Tonzang dinmun en le hang gambup leh State ah zong kumpi a sem ihi hi. State Hluttaw Speaker ei lam pan hi-in Minister of Planning and Finance leh Minister of Municipal Affairs, Electricity and Industry te ei lamte let vive hi. MP zong USDP teng mah a va kah uh ahi hi. Chin State budget khempeuh eima khut sung hi-in i deih mahmah mei vai tui vaite zong eima khut sung pan a kihawm a kisem ahi hi. Ahi zongin District vai, mei vai tui vai leh budget vai cihte lungdam huai tampi a om sam hangin gen tham ding i mualsuah zawh mel om lo hi, kici thei hi. Township zui a sumzekzia kilawm lo zah dongin vompi sahawmin kihawm ahih lam zong mipi in i phawk kha nai kei hi.

Read MoreCHIN STATE A MI TAM PENTE KOI AH?

Zomi Khangno leh Tansang Pilsinna: Milip Tam Taleng, Thuneihna Banghang Nei Zo Lo Ih Hiam?

By Taang Nang Sian Thawn

Thutheihna pen Thuneihna kipatna hi.

Eimi lak-ah kigen thei zel thukhat pen, 'Chin state sungah kampau khat azangh khawm thei lak-ah milip tam pen hi hang' cih pen kipah lam leh thuneihna sangzaw (higher power) thei cih lam-in kizang mun mahmah hi. Atatak in ci leng thuneihna (power) pen milip tamna tungah kinga lo-in thutheihna (information/knowledge) tungah kingah zaw pek hi. IT (info-tech) hun semsem ah bang thuneihna pen thutheihna tungah kinga tektek lai hi.

Read MoreZomi Khangno leh Tansang Pilsinna: Milip Tam Taleng, Thuneihna Banghang Nei Zo Lo Ih Hiam?

TAN 10 LAIVUANNA A KITHEIH KHIT CIANG

Rev. Thang Van Lian

Myanmar gambup ah tan 10 zo za ah 32.06%, laivuan mi 910,229 lakah mi 291,798 in zawhna laipi hong ngah thei ta uh ahih manin lungdampih mahmah hang. Chin State ah tan 10 zo za ah 21.20%, laivuan mi 12370 lakah mi 2623 in zawhna hong ngah uh ahih manin zong i lungdampih mahmah hi. Chin State sung khuapi 9 te etkak kawikawi lehang Tedim zong khuapi dang i naute tawh tehna in madawk lam hi toto ihih manin angtang mahmah hang.

Read MoreTAN 10 LAIVUANNA A KITHEIH KHIT CIANG

NUNTAK SIAMNA

Tg. Samuel Nang Sian Khual

M. Scott Peck in The Road Less Travelled cih laibu a gelhna sungah a thupatna pen ka deihpen khat hi den hi. Nuntakna tawh kisai hi bangin na gen hi. “Nuntakna pen haksa hi. Hih pen a thupi mahmah thuman khat hi a, i tel mahmah ding a kisam pen thuman zong hi phial ding hi. Hih thu tel le hang i lungsim ah kizawhna hong om hi. Nuntakna pen haksa ahihlam a tel bek hilo in sang siam lai leng, nuntakna pen a haksa hong hi nawnlo zel hi. Banghang hiam cih leh nuntakna pen haksa ahihlam i tel khit nungsang, nuntak haksatna pen ei ading a haksa hong hi nawnlo hi.”

Read MoreNUNTAK SIAMNA

THUNEUTE AH CIHTAKNA

By Rev. Thang Van Lian (July 26, 2020)

Na lianpi a sem nuam lo kuamah om lo ding hi. Zogam zuun ni, Zogam in nang hong ngak hi, Zogam ni bang taang ding… cih khawng i zak mun mahmah thu khat leh i lungsim a om den thu ahi hi. Ahi zongin bangci bangin Zogam zuun ding, koi pan kipan a bang lampi teng tawh semkhia thei ding, cih a tak a sep khiatzia ding lam pen gen siam ding haksa mahmah a, ngaihsutpi dingin zong nei khol kei mai leng kilawm hi.

Read MoreTHUNEUTE AH CIHTAKNA

NGIMNA NEI TANGMI LE GAMBUP INNPI

Khup Lian Thang

Gam vengte ahi zongin leitung gam tuamtuamte tawh tehkakna in Myanamar gam pen a tawpna ah om den a, 2015 kum’ kiteelna tungtawnin NLD kumpi thak a kah ciangin kikhelna tampi om pah dingin kilamen mahmah ciat hi. Tunai deuhin NLD’ Vice Chairman Dr. Zaw Myint Muang’ genna ah, gambup dinmun ah lampite, lei tuamtuamte, tui le meite, gambup’ innkhuam bulpi (Infrastructure) te ahi zongin gam mite’ sumlut (GDP) zong tam semsem a, a huampi in khantohna tampi om hi, na ci hi

Read MoreNGIMNA NEI TANGMI LE GAMBUP INNPI

KINEIHKHEM A OMLO NUNTAKNA (Integrity: Becoming a person of great character)

By Samuel Nang Sian Khual (Tg Samuel Nas)

Leitung khantohna tawh kizui-in van lei (shopping) khawng zong online vive pan hong hi pian ta hi. Lemtang ahih laitakin leikhialh baih mahmah hi. Lim a i muhte ciang pen na hoih mahmah thei a, ahizongin i kongbiang hong tun taktak ciang a lim tawh na kibang hetlo thei mawk hi. Hici dan a tuakkha ngei om ding hi hang.

Read MoreKINEIHKHEM A OMLO NUNTAKNA (Integrity: Becoming a person of great character)

I KHUA ZEEM NI II

By Rev. Thang Khawm Pau

ET-KIKNA
Nung lamin I Khua Zeem Ni cih kong gelh a, tua sungah, i khua sunga, billboard (kyaw-nya) te tawh ii inn hoih pipite tungah suang deudau-in, a thak tawh, a lui tawh, a keek bangbang tawh i hi ci koih a, i innte hoihna teng khempeuh tua in hong suksiat sak hi. Tua ahih manin tuate peuhmah siangsak zo leng cih kong gelh hi. Laisim kitawm lai mahmah ahih manin laisuante a lakhia sangin a koih lai teitei tampi i om lai lai hi. Hih laisuante (billboard) suan nading om ahih manin tuate ah suang zaw ni.

Read MoreI KHUA ZEEM NI II

BIAKNA LE KHANTOHNA

Rev. Vungh Suan Mung

THUPATNA
Leitung ah biakna nam lian 11 bang om hi ci-in kiciamteh a, Khristian biakna zong nam lianpi khat a hi hi. Mihingte' pianzia a kan mipilte'n "biakna pen mi khempeuh kibat kimna, ki zakimna hi ci-in ciamteh uh hi. Leitung mun tuamtuam a om mipite' omzia akan uhteh nuntakzia kilamdang tek ahih hangin biakna nam khatta kinei hi cih mukhia uh hi.

Read MoreBIAKNA LE KHANTOHNA

DEMOCRACY THUPHA LEH TEDIM KHANTOHNA

By Rev. Nang Lyan Kap

"... na cihtheihna ding uh tuipi gal-a om zong hi lo hi." (Thuhilhkikna 30:13b)

1. Ka neulai in Tedim ah mihaute bek in Siksakol (bycycle - Saikel) nei uh a, ki-eng mahmah hi. A tate uh bang Sangah kha in dawn zel uh hi. Sen habawl (U Thein Win - Leo Lam Thang sungh pa) te bang a ki-eng mahmah hi. Sen marnzaih pa (U E-Kya) in Supper-cup motorbike khat ong neih ciang

Read MoreDEMOCRACY THUPHA LEH TEDIM KHANTOHNA

AHOIH BEK BANGZAH CIANG?

Dr Do Khan Khup

Leitung ah ahoih bek ding zah (equilibrium) muhdan akibatlohna hangin buaina ahunhun in piang thei zel hi.

Minam mimal tamzaw khat, kipawlna lianzaw khat in amau mi, minam atuam in panpih, deihsak tuamna gen, semkhia tuam leh minamdeidanpa/nu, minam deidan pawl kici pah in ki ko bawl thei pah hi. Minam neu sungpan khatpeuh, kipawlna khatpeuh in amau minam panpih, deihsak tuam, guptuam in, minamtam zawte a ut ut in agensia, adeidan zong minam nasem, minam it-pa in kiciamteh veve lai hi.

Read MoreAHOIH BEK BANGZAH CIANG?

I KHUAPI ZEM NI

By Rev. Thang Khawm Pau, Principal, Cornerstone Children Academy

Tedim khua in Mangte teenna khua ahi hi, ci-in Cope topa’ laibu bawl sungah i mu thei hi. Leitung minam tuamtuamte ii khantoh ma-in Mangte pen eite sangin ana madawk mahmah minamte a hi uh hi.

Read MoreI KHUAPI ZEM NI

TU LAITAK ZOMI TE DINMUN LEH MABAN DING LIMCI

By Rev. Pau Khan Khai

THU MASA:

Tu laitak Zomi te dinmun pen ingahsa thupha ataan leh akhahsuah ihikei a, ingahnailoh thupha angah toto ta ihihi. Khuapi guah hongzuk ciangin khaici tampi apo nadingin vanging in keekkia in honglauhuai phial mawk a, ahizongin akituh khaici tampi hongpo khia zopan hi. Zomi te sungah Topa in dinmun thak ah hongkoih nuam ahih manin tulaitak pen vanging abang leh keekia abang lauhuaina , aging tuamtuam hong omdinga, ahizongin denciangin i lunggulh leh isun mangte hongtangtunna hizaw ding ahih manin akibanglo idinmun te, ilaigelh te leh ithuging laging te khempeuh tawmvei ngaksiam leng denteh ni hongtang dinga, khaici thak tuhna leh ituhsa khaici te apo khiatna hong hiding hi.

Read MoreTU LAITAK ZOMI TE DINMUN LEH MABAN DING LIMCI
error: