
Tg Benjamin Mung Sian Kim
America ah pilna sinding in ngimna nanei ngeihiam? COVID-19 hun hong kihong leh na maban ding keksa in na koih hiam?
America ah pilna sintheih nading in a kisam kalsuan ding pawlkhat kikum khawm dih ni.
Pasian muang in! Amasa-in Topa’n semthei hi cih muangngiat photphot in. Sumle pai in hihtheihna tampi nei sam a, ahi zongin sum leh pai in ahih theihloh natampite Topa in hih thei hi.
Mi nei in! Pilna sinna ah ih gualzawh ih muibut theih nadingin Pasian in mi pawlkhat zang hi. Nang hong lamsang ding, hong huh hong panpih ding mite Pasian in koih khin hi. Tuate in kuate hi a, koici pawlbawl theih ding ka hi hiam, cih kantel in. Na Neih naikei leh Pasian kiang thungen inla nangmah in zong zong pah in. Na ngimna tawh kisai ngaihsutna hoih hongpia theiding leh hong huh nuam ding mipil thutheite tawh kitheih sawm in. Sang khatpeuh ah application na bawl ciangin a maute in recommendation letter hoih hong atsak thei hi.
Mangpau le Manglai pen a hoihkhop ciang khat pautheih gelhtheih sawm in. Academic writing kisin in. Na atsa admission essay/s te endik phapha inla mimuanhuai (hi thei leh native speaker) khat endik sak lai in. Na lai at a sim dingte pen mikangte ahih manin amau’ mit (perspective) ah koici bang hiding hiam cih thupi hi.
A taktakin Mangpau manglai pen pilna taktak hi nailo a, na tupna khat hong tawsawnding Siamna (skill) khat hi pan hi.
Volunteer/Extracurricular activities! Tansawm on loh phamawh limlim cihbel theihsa in tuat ni. Tansawm na zawh ma le na zawh a kipan volunteer activities tam pipi sem in. Gtn. ZYA khawngah a tam theithei kihel in. American universities te in na mark le na essay bek en lo uh hi a, community ah volunteer bang tengah kihel ngei, cih khawng thupi sa mahmah uh hi.
Mitawh na sepkhop zia (social skill/ people skill), makaih Siamna (leadership skill) cihte zong en mahmah uh hi. A diakin scholarship siauhna ah hihte thupi mahmah hi. Student council cihte ah member lut inla, panmun khatpeuh laksawm in. Min a sepnoploh hang/ thaman nasan pah loh hangin sem veve in. Khangno kipawlna (youth association) le Siamsin Kipawlna (Zomi Students’ Association) cih te ah zong lunglut tak in kihel sawm in.
A tawpna ah politics lambang nazuih nopleh, kum tawmlai pipi mah in political party te ah member lut-in, na kizathteih bangin sem in (a gen siasia lam pansawm keizaw phot in). Social work leh Health lambang nazuih sawm leh COVID-19 volunteer kipawlnate ah lut in sem in. Tuate pan nangah experience te pen sang na siauhciang/ scholarship na siauh ciang a hoih theipen ding leh a uphuai thei pen dingin hoihtakin gelh in. Experience hoih pan bek in essay hoih hong piang khia thei pan hi.
US universities pawlkhat in na Kawlgam tansawm diploma leh scores te hong sang kha ding hi. Hong san leh hoih pah hi. Ahi zongin pawlkhat in hong sang lo ding ahih manin American High School Diploma (GED)/ IGCSE cihte a hih keileh University Foundation Program na kah masak loh phamawh ding hi. Tuaban ah language proficiency tests ahi TOEFL/ IELTS cihte zong na lak loh phamawh ding hi.
Na TOEFL/ IELTS score atamna zui-in na scholarship ngahzah hong kilamdang khathei ding ahih manin mark a tam theithei ngahsawm in. Ivy League universities te universities pawlkhat in SAT zong hong ngen thei ahih manin, sang hoih na ngim leh SAT/ACT zong na lak kul kha ding hi.
Hih tests tetawh kisai na theihnop leh a nuai-a links te ah na lutin:
TOEFL: https://www.ets.org/toefl
IELTS: www.ielts.org
SAT: https://collegereadiness.collegeboard.org/sat
ACT: www.act.org
GED: ged.com
USA ah atom in university nampi 2 omhi. Tuate in:
Community College le
Public University/ Private Univeristy ahihi.
Community College pen, kum 2 kikah a, tuakhit ciang in kum 4 university ahi Private/ Public universities te ah a cianlai kum 2 kizomto beh hi. Community Colleges te pen sangsap tawm zaw hi. Tua hi a, sangnaupang pawlkhat in, community college ah kum 2 kah masa in, mathoih angah ding uh hanciam-a, tuakhit ciang in kum 4 universities te ah scholarship tawh kah uh hi.
US ah Zomi te kitam mahmah ta ahih manin Kawlgam pan hong kahding sangnaupangte US-a tanaute’ inn ah omthei hileh, annek man leh innsap man phatuam ding ahih manin Myanmar gam pan US ah Zomi khangno tampi sang kikah zo ding hi.
Scholarships and Loans: Scholarships pen nampi 2 om a,
Pil man a kipia “merit-based scholarships” le
Kisap man/ zawn man a kipia “need-based scholarships” cih te ahi hi.
Merit-based scholarships ngahtheih nadingin na high school/ TOEFL, IELTS, SAT marks te atam kul hi.
Need-based scholarships bel na kisapna tungtawnin hong kipia ding hi.
Loan a kici sumleitawi tawh zong sang kikahthei hi.
Universities Apply Zia
Freshman Admission:
Hih a tung a teng na hihkhit ciangin sang kisiauthei ta hi. (A vekpi in bel kisam khin lo hi. A sang zui in admission requirements kilamdang hi).
University na apply ciangin khat bek siau kei in. A tawmpen 3 pan 5/7 ciangbang siau in. A zenzenin tua nasiauh lak pan 2 le 3 in hong sang leh, Scholarship tam hongpia zawzaw leh ahoih zawzaw sang pen teel in.
Transfer Admission:
Kawlgam kumpi sang ahi zongin private sang khat peuh ah kum 1/2 kahkhin in gamdang ah na zopnop (transfer nop) leh zong kingah hi. Ahi zongin, US universities te in Kawlgam kumpi sangte leh Private sangte pawlkhat recognized lo ahih manin hong buaihuai thei kha ding hi. Himah ta leh transcript evaluation a kici Kawlgam mat sazian le transcripts te pen US system ah kilaih thei hi. Tua pen “Transcript Evaluation” kici hi. US ah institution pawlkhatte in transcript evaluation hong hihsak thei hi. Online pan zong kingah in sum kipiakha hi. Tua US education system ah a ki evaluate sa na transcripts te pen US universities te in hong sang ding uh hi.
Graduate/Post-Graduate Admission
Bachelor/master khat peuh na ngahkhit a leh US ah (scholarship tawh ahizong in) sang zoptheih nading ol semsem hi.
A hunzui-in gen beh toto in kikum khawm toto lai ni!
Hih lai hong gelhsak Tg. Mung Sian Kim (a) Kikim pen Ngennung khua a teng Pa Thang Suan Mang leh Nu Cin Khan Lun te tate unau 8 lakah a tum pen hi a, Presbyterian College, S. Carolina, USA ah Political Science a zo khin phet ahi hi. ZIUSA tangmi khat dinmun panin UNO Youth Forum, Social Development Program, Model United Nations Conference cihte ah 2019 kumin kah ngei hi. Pasian thu sungah nuamsa in gam leh minam a it mahmah khangthak mi muanhuai khat ahi hi.



