
Rev. Thang Van Lian
Myanmar gambup ah tan 10 zo za ah 32.06%, laivuan mi 910,229 lakah mi 291,798 in zawhna laipi hong ngah thei ta uh ahih manin lungdampih mahmah hang. Chin State ah tan 10 zo za ah 21.20%, laivuan mi 12370 lakah mi 2623 in zawhna hong ngah uh ahih manin zong i lungdampih mahmah hi. Chin State sung khuapi 9 te etkak kawikawi lehang Tedim zong khuapi dang i naute tawh tehna in madawk lam hi toto ihih manin angtang mahmah hang.
Seh nga suah seh khat bek in tan 10 a zo thei suak ahih manin Zogambup tan 10 laivuan khempeuh seh nga suah seh 4 te dah mahmah ni, hong suak leuleu hi. Kumsim hizah kim ta hi to den, nidang bang a zo tawm zaw lai (2019 kum 19.59%; 2018 kum 16.64%) ahih manin kumsim tan 10 sangnaupang majority te dahna kithuap denden cihna hi. Majority te hidan a kumpi in kum sim ahi ci den ding a hong koih dak pen i pilsinzia system a ngaihsut huai mahmah khat hong suak hi.
A limlimin i pate khang hun lai pek pan kipan i sin khempeuh za ah 40% bek siam in tua pen passed/ong (Lawhcing) cih tawh pilsinna i teh mawk pen sin ding leh siam ding khempeuh lak pan a lang zong hong siamsak lopi a lawhcing… kicih ziau mawk pen ngaihsut ding khat hong om hi. Pilsinna hoih gam khangtote, gtn tukum bang USA ah tan 10 laivuan khempeuh za ah 74% khawng pass percentage ahihna State te pen a niam lua mahmah, ci uh hi. Education Minister te bang thudotna tampi ngah uh ahi hi. Pass percentage tam a ngah State pawlkhat pen za ah 94% bang ahi hi. Siam ding zawh ding a kilawm za ah 90 val ngah bel a hoih takpi mah ahi hi.
Bangbang ahi zongin Zogam a tan 10 laivuan khempeuh na maban ding uh vai khat a siang ta suak hi. Laivuanna result kithei ta ahih manin na zing ciang ding bang ci vaihawm a, bang lampi tawn ding… cih nakpitakin na khensat ding hun thupi hong tung ta ahi hi. Innkuanpihte in zong a zote hi ta leh a kiate zong a kibangin thapiak zia siam mahmah ding kihanthawn nuam hang.
Tan 10 laivuanna pen mihing khat ii nuntakna ah lawhcinna leh lawhsapna tehna piciang ahi hiam, ci leng himah hi i cih a kulna pawlkhat om kha ding hi. Tan 10 zo loin kuamah College/University kikah thei lo ahih man hi. Ahih leh kum sim tan sawm kantan zolo mi za ah 70% – 80% kikal om den ihih manin tuate nuntak lawhcinna pen tan 10 zawh leh zawh loh tawh va tehkak mawk le hang kiteh khial leuleu ding hi. Tua ahih manin a tung a dotna pen hi napi hi khin lo hi, cih ding hong suak hi.
Tulai tak a i khua tek, i Pawlpi tek leh kipawlna i neih sunsunte en le hang tan 10 zolo muan leh suan tampi na om ding hi. Tua ahih manin tan 10 zawh loh manin nuntak tawntung lawhsam ding, cih thu koimah ah om zenzen lo, cihna hi. Pilsinna a hoih lo gamte ah Mark tam ngah ding, Lukhunelkai khuk ding leh a khatna a nihna ngah ding… cihte ki-ultungsak a, gamhoihte ah ahih leh mark tam ngah a thupit zah khatin thutheihna (knowledge) zong ngah ding, buaih bek hi loin buaih tawh kilawmkhawm lungsim dik (attitude) neih ding leh a khatna a nihna ngah ta kei leng sep siamna (Skill) ngah ding, cihte kithupisak hi.
Tan 10 zawh leh zawh loh tawh na khantawn lawhcinna leh lawhsapna teh kha pah kei in. Nuntak lawhcinna pen tehna khat bek tawh kiteh thei lo hi. Tan 10 zawh man leh buaih khat ngah manin nuntak a lawhcing pah na kisak khak leh a sawt loin tan 10 zo lo na lawmte kiangah sum na thalawh kul kha ding hi. Tan 10 kiate leh tan 10 tung zolote zong nuntakna ah theih ding, siam ding, hanciam ding kilawmte sawm tentan tum tentan peuh le hang lawhcinna pen ei a mah hong suak veve ding hi.



