AHOIH BEK BANGZAH CIANG?

Dr Do Khan Khup

Leitung ah ahoih bek ding zah (equilibrium) muhdan akibatlohna hangin buaina ahunhun in piang thei zel hi.

Minam mimal tamzaw khat, kipawlna lianzaw khat in amau mi, minam atuam in panpih, deihsak tuamna gen, semkhia tuam leh minamdeidanpa/nu, minam deidan pawl kici pah in ki ko bawl thei pah hi. Minam neu sungpan khatpeuh, kipawlna khatpeuh in amau minam panpih, deihsak tuam, guptuam in, minamtam zawte a ut ut in agensia, adeidan zong minam nasem, minam it-pa in kiciamteh veve lai hi.

By Dr Do Khan Khup

Leitung ah ahoih bek ding zah (equilibrium) muhdan akibatlohna hangin buaina ahunhun in piang thei zel hi.

Minam mimal tamzaw khat, kipawlna lianzaw khat in amau mi, minam atuam in panpih, deihsak tuamna gen, semkhia tuam leh minamdeidanpa/nu, minam deidan pawl kici pah in ki ko bawl thei pah hi. Minam neu sungpan khatpeuh, kipawlna khatpeuh in amau minam panpih, deihsak tuam, guptuam in, minamtam zawte a ut ut in agensia, adeidan zong minam nasem, minam it-pa in kiciamteh veve lai hi.

Mikanggam a mikang ten minam deidanpa/nu cih a ngah uh teh nasa, utlo, kisuang phadiak hi. Tualo gamdang, minamdang ten bel awkmawh in kikoih lo lel in mu ingh. Tua hangin minamneute a ding mikanggamte nop akisaknapi khat hi pah in mu ingh.

Theihna, siamna zui in sang lutna akiciangtanna US sang hoih pen ah Obama in apa mivom ahihna zangin sang lut kha kici hi. Anu mikang hihna zang leh lutkhalo ding dan hi. Minam en in lutna aciangtan khat akipiakna zui in mivomte alut zo kibehlap a, Mikang leh Asia mite alut zolo tuam om pah hi kici hi. Mikang pawlkhat in theihna, siamna zui hilo, mikang ahihna uh hangin minam deidan thuak ung, ci-in a lungkimlo om hi. Asian sangnaupang pawlkhat anu, ahih kei leh apa Asia mi ahilo a hih uh leh Asian kici nawnlo in minamdang hihna pom in lutna siau ta uh hi. Theihna, siamna zui hi leh Asia mi tampi lut kha lua in, US ah aminamzah (population) tawh kituaklo lua in tamlua uh hi, ci-in alangpang lam ten mu hi. Aminthang American football, basketball team cihte ah akihel khate kumkhat in sum million tampi simin sumlut a ngah pawlkhat om hi. Akimawlte en leng mivom atamzaw hi den phial thei hi. Asia mite team khat ah khatta bek guang hamtang hen aci kiza nailo sam hi. Siamna zui bek in kiteel cihna hi ding hi.

Khutdawh ngen khat ahi phial zong Mikang khat ahih leh kizahtakna ciang khat om leh kilawm hi. US mivom mi minthang numei Billionaire Oprah Winfrey, Europe gam sai sung khat ah handbag tamman khat a et sawm leh tamman lua, ci in vanzuaknu in ensak nuamlo ci-in Oprah in gen ngei hi. Minam deidanna maw, ahih kei leh ahih dingdan ngeina (Common Sense) hi zaw ding?

Vanzuak, mipi tawh kizopna atamna munah mipi dawn ding nungak melhoih maitai khat, melhoihlo maigummel khat sang kicial masa zaw kha ding hi. A nih un ahihna uh apiankan hihna tuak hi leh, kideidanna maw, ahih kei leh ahi ding mah ngeina dan hi zaw? Siamna nei, vaihawm mapandan asiam company hauhna, shareholders te’ hauhna akhangsak CEO pipi te pawl, laitan pilna sang tawh nasemte khasum tampipi, bonus tampipi kumkhat in kipia thei hi. Khua-ul luangliangin thatang sanin nasem laitan pilna nei mello pawl naikhat $15 kipiak ding company khantosak lo zaw, nasem cialzah kikhiam ding cihdan thu pawlkhat tawh makaibul, sumbulnei, ukna thunei lamten hamsa sa mahmah lai uh hi. Working class te deidanna maw, ahi kei leh sumbawlpaizia zui in ahi ding ngeinadan zui hi zaw?

US leitang ah Mikangte aphualsatma in a om Native Americans te kumpi thunei lam in atuam in ki-uk tuamsakna cihdan hamphat tuamna tuamtuam pia uh hi. Tu dong mah innteek hihna tuam neih nuam deuh hi. Gamhau tuamtuam pawlkhatte dan mah in US zong mikangte vaihawmna nuai ah a hau, akhangto hi cih a nialte bel thutak siksanlote kici hamtang pah hi. Mikang gam, Mikang tamzaq pekte tenna US ah Mivomte leh Mikang kihel President Obama zi hihna tawh Innkangpi sungah a om kha ngei mivom Michelle leuleu in salte thatang tawh kilam innkangpi sungah a om pen kisialhpih kik zaw danin gen ngei hi.

Tu hun teh apu apa salin a om ngei zong ahilo zanmah in Mivom gamte pan a peemta mivom tampi tak US ah ki-innteeksak pah tam thei hi. Innteek dinmun zong nei zawhna ciang zong om pah thei mah hi. Ahi zong tuma kumza val laipeek in US gam ah lo lam, leisung sumpiang nate, meileng lam bawl a pemta in US a zuan Sente i tu leh ta, asuan leh a khak tampi takte tu dong mah Mangpau siam si cia, China pan manglai sin ngei hi ni teh maw” cihna tuakkha pahpah lai uh ki ci hi. Khang tampi a teng khin Asian mite US ah tu dong mah lengla tang lai uh hi. Kideidanna maw, ahi ding ngeina dan hi zaw?

Ahoih bek bangzah (Equilibrium) cih ciangtanna mipi husa alianlam, mipi panpihna atamzaw lamlam ah akiheihei zel leitung ahi hi.


Dr Khup pen America gam New York khuapi a om Pasian leh minam a it khat hi a, Zomi Innkuan USA (ZIUSA) makaipi khat zong ahi hi. Hih lai pen ama facebook tungah a gelh copy kilasawn hi a, tulai US Mivom leh Mikang kikal koi bang hiam, tulai US thuhang tuamtuamte koi bang hiam, cih Zomite mitvakna dingin lai hoih nono thu hoihnono hong hawmkhia Siapa ahi hi.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: